آموزش روش تولید و تهیه دان مرغ

وجود تکنولوژی باعث  شده است که امروزه، کنسانتره های فرموله شده ای به بازار عرضه شوند که علاوه بر صرفه اقتصادی، تمامی نیازهای غذایی پرنده در آن، طبق فاکتورهای معینی به نام دای و با استفاده از دستگاه های تحت فشار مکانیکی  ساخته شود. در این حالت  بسیاری ازعوامل باکتریایی مثل سالمونلا از بین می رود و  حتی عوامل که مانع  رشد پرندگان می شود و در مواد اولیه منابع گیاهی چون سویا، گندم و غیره نهفته است در دمای فراوری و تحت فشار 60 الی 90 درجه سانتی گراد غیر فعال شوند.
برای تهیه دان مرغ از سه روش استفاده می کنند
1) دان مرغ آماده یا دان کامل
کارخانه هایی هستند که کارشان تولید خوراک دام و طیور است. این ترکیب غذایی دقیقا طبق فاکتورهای غذایی اندازه گیری شده است و حاوی مواد بسیار مغذی است که نیازهای رشدی و جسمی پرنده را تامین می کند. مرغداران به راحتی می توانند این خوراک را از فروشگاه های غذایی مخصوص پرندگان، تهیه کنند. ترکیبات آن شامل کنجاله سویا، گندم، ذرت، مکمل های ویتامینه، اسیدهای آمینه و  موادمعدنی، برخی افزدونی ها و… می شود.

2) تهیه دان مرغ با استفاده از کنسانتره های موجود
کنسانتره یا دان متراکم شده، به جیره ای گفته می شود که تمام ریز مغذی هایی که برای رشد پرنده لازم است، تحت یک فرمول خاص و ، توسط تولیدکنندگان دام و طیور ساخته می شود. برای استفاده از چنین کنسانتره ایی اضافه کردن کنجاله سویا، ذرت، پودر صدف و  نمک کفایت می کند. وقتی در دان مرغ مواد غذایی چون مکمل های معدنی و ویتامینی ، آمینو اسیدها ، کولین کلراید و ….اضافه می شود، مطمئنا علاوه بر صرفه اقتصادی نواقصات جیره نویسی را به کمترین مقدار می رساند.
کنسانتره هایی که در ایران تولید می شوند عبارتند از: کنسانتره های 2 % ، 2.5% ، 5% ، 7.5% و 10% است.

3) استفاده از ریز مغذی ها برای تهیه جیره های غذایی
اگر می خواهید در تهیه دان مرغ هزینه کمتری را متحمل شوید، بهتر است از ریز مغذی ها استفاده کنید ولی خاطر نشان می کنم که ممکن است نواقصاتی در نوشتن چنین جیره های وجود داشته باشد که، مرغ ها با خوردن آن بازهم کمبود هایی داشته باشند. مرغدار موظف است، تمامی منابع غذایی از قبیل  کنجاله سویا، ذرت، گندم، اسیدهای آمینه ، ویتامین، املاح و مواد معدنی و بسیاری از افزودنی های دیگر را تهیه کرده تا جیره غذایی مرغ ها ساخته شود.
تغذیه مرغ
« تغذیه مرغ »

دان مرغ از چه چیزهایی ساخته شده است؟

قسمت عمده دان مرغ از مواد خوراکی گیاهان، منابع حیوانی و مواد معدنی ساخته می شود با این وجود و برای اینکه گله پرورشی با نقصان منابع غذایی روبرو نشود، بسیاری از افزودنی ها مجاز به این منابع اضافه می شود. لازم به یادآوری است که موادی که برای تهیه خوراک مرغ از آن استفاده می شود باید عاری از هر نوع آلودگی، فساد و کپک زدگی باشد همچنین رنگ و بوی غیر طبیعی نداشته باشند.
منابعی که برای تهیه دان مرغ از آن استفاده می شود عبارتند از : گندم، کنجاله سویا، ذرت، گلوتن ذرت، پودر گوشت، پودر ماهی، پودر استخوان یا صدف، املاح و مواد معدنی ، ویتامین ها، آمینو اسیدهای ضروری، روغن، کولین کلراید، جوش شیرین ،نمک و... انواع افزودنی ها مجاز

فواید ذرت در تهیه دان مرغ

می توان ذرت را به عنوان اصلی ترین منبع غذایی، برای تهیه دان مرغ معرفی کرد چون انرژی پرندگان توسط این منبع غذایی فراهم می شود و وجو آن در تمامی فاکتورهای غذایی طیور لازم و اجباری است. در هر یک کیلوگرم نزدیک به 3360 کیلوکالری انرژی متابولیسمی وجود دارد. درست است که ذرت برای تامین انرژی پرندگان یک منبع غنی است ولی مقدار پروتئین  و حتی مقدار فسفر و کلسیم در آن بسیار پایین است.جالب است بدانید که ذرت ها انواع متفاوتی دارند و حتی شرایط کشت و شکل آن در بسیاری از کشورهای سراسر دنیا متفاوت است به خاطر همین ارزش غذایی آن هم در شرایط متفاوتی قرار خواهد داشت. کیفیت ذرت ها بر اساس نوع، فصل کشت، مقدار رطوبت، شرایط انبارداری و … طبقه بندی می شود.

وجود گندم در جیره غذایی

گندم هم، یکی از منابع غذایی است که متخصصین تغذیه، برای تهیه جیره غذایی پرندگان از آن استفاده می کنند ولی از آنجایی که در بعضی از کشورها به فروانی یافت می شود و قیمت ارزان تری هم دارد به عنوان اصلی ترین منبع غذایی به شمار می رود و حتی جایگزین خوبی برای کمبود ذرت است. در برخی از کشورها و در صنعت پرورش طیور از گندم و ذرت همزمان استفاده می کنند تا انرژی مورد نیاز پرندگان تامین شود ولی بهتر است که در مصرف آن زیاده روی نشود چون اگر مقدار مصرف آن بیشتر از 30 % باشد باعث بروز مشکلات هضم و گوارشی پرندگان می شود. درست است که گندم هم همانند ذرت فاقد پروتئین است ولی در هر یک کیلوگرم آن، نزدیک به 3100 کیلوکالری انرژی وجود دارد.
دان مرغ
« دان مرغ »

گلوتن ذرت در تغذیه مرغ چه نقشی دارد؟

طی فرایندی نشاسته از دانه های ذرت جدا می شود که به آن گلوتن ذرت می گویند. گلوتن در واقع قسمت پروتئین دار ذرت است که رنگریزه های طبیعی مثل گزانتوفیل و کاروتن موجود در آن، باعث رنگ گرفتن تخم مرغ و گوشت مرغ می شود، مقدار پروتئین  آن 60 درصد است. انرژی متابولیسمی بسیار زیادی دارد و سرشار از آمینو اسیدهای ضروری ( به غیر لیزین) است.

چرا از کنجاله سویا در دان مرغ استفاده می شود؟

کنجاله سویا پس از روغن گیری از دانه های سویا، تولید می شود و به عنوان یک منبع اصلی برای تامین پروتئین مورد نیاز طیور شناخته می شود. مقدار پروتئین در کنجاله سویا آنقدر با کیفیت است که بیشتر آمینو اسیدهای ضروری در آن موجود است و تنها منبع گیاهی است که بیشترین میزان لایزین را در خود جای داده است. اگر سویا در زمان روغن گیری به نحو احسن حرارت داده شود، پرنده ها از نظر رشد در شرایط بهتری قرار می گیرند چون عوامل ضد تغذیه ای و باز دارنده آن فعال نمی شود. مقدار پروتئین موجود در کنجاله سویا 45 تا 48 درصد است به طوری که هر یک کیلوگرم شامل 2650 کیلوکالری پروتئین  است. کیفیت کنجاله سویا با در نظر گرفتن عواملی مثل میزان پروتئین، وزن، میزان چربی،  میزان رطوبت، و نقشی که در اکتیو کردن اوره آز دارد، درجه بندی می شود.

پودر ماهی در دان مرغ

پودر ماهی هم به عنوان یکی از مهم ترین و غنی ترین منابع پروتئین دار حیوانی شناخته می شود که از ماهی هابه دست می آید البته از ماهی های که برای انسان ها، غیر قابل مصرف است، می توان این منبع پروتئینی را به دست آورد.مقدار پروتئین موجود در پودر ماهی به 50 الی 60 درصد می رسد به طوری که در هر یک کیلوگرم 2900 کیلوکالری پروتئین موجود است. تمام آمینو اسیدهای غیر ضروری (مثل لیزین، و متیونین) گروه های ویتامینی  A ، D، E، B به اضافه مواد معدنی مثل کلسیم، فسفر، یدف آهن و ... به راحتی در آن یافت می شود.
لازم به یادآوری است که در اضافه کردن مقدار آن به جیره غذایی پرندگان دقت لازم را به عمل آورید چون باعث تحلیل رفتن سنگدان آنها می شود و تخم مرغ ها رنگ، طعم و بوی نامناسبی به خود می گیرند.

طرز تهیه دان مرغ (روش های تهیه خوراک طیور)

اگر می خواهید یک جیره متوازن و مناسبی را درست کنید، باید اجزای تشکیل دهنده آنها را بشناسید و مطابق با فاکتورهای غذایی پرندگان مخلوط کنید چون نحوه درست کردن اجزای مختلف جیره، هائز اهمیت است.
دان آماده ای که برای تغذیه مرغ ها ساخته می شود، به این صورت است که، تمام اجزای خوراک، درون میکسرهای خاص ریخته شده و با یکدیگر ترکیب می شوند. ترکیب دان مرغ باید طوری باشد که تمامی مواد مغذی به صورت کاملا یکسان، در اجزای دان موجود باشد  حتی شرایط و زمان ترکیب سازی هم باید، به شیوه درستی انجام بپذیرد و تک تک اقلام جیره، با ترتیب های خاصی به مخلوط کن ها اضافه شوند.
جیره متراکم( کنسانتره ها)هم، در واقع قسمتی از خوراک پرندگان است که، پرورش دهندگان با  افزودن سویا، ذرت و یا سایر اقلام مورد نیاز، خوراک کاملی را تهیه می کنند که برای مصرف طیور  قابل استفاده باشد.
ترکیب این خوراک متراکم با یکدیگر متفاوت است اما حاوی انواع آمینو اسیدها، املاح و موادمعدنی، انواع ویتامین ها، انواع سبوس و کربو هیدراتها، آنزیم ، و … است. که بعد از توازن با سایر مواد، به صورت افقی داخل میکسرها ریخته شده و با یکدیگر ترکیب می شوند.
خوراک مرغ معمولا به شکل آردی ،پلت و کرامبل است.

دان مرغ آردی

دان مرغ که به¬صورت آردی است، بدون هیچ فرمول اضافه ای با سایر اقلام جیره، آسياب و با یکدیگر ترکیب می شوند.
نکته: وقتی پرندگان از جیره های آردی تغذیه می کنند، طبق عادت های غریزی که دارند، اول ذرات درشت تر را می خورند و بدون شک ذرات ریز که حاوی انواع ویتامین و املاح معدنی است، در ته دانخوری ها باقی می ماند. اگر چنین اتفاقی بیفتد، ممکن است گله پرورشی دچار آسیب های جدی، مثل فقر غذایی شود. علاوه بر این مقدار مصرف خوراک طیور افزایش می یابد که اصلا صرفه اقتصادی ندارد.

پلت

خوراک پلت به این صورت آماده می شوند که، جیره آردی باید از دستگاه پلت زنی تحت دمای متعادل، رطوبت و فشار خاصی رد شود. خوراک تولید شده به صورت قطعات استوانه ای و در اندازه های متفاوتی، از دستگاه بیرون می آید. یکی از مزیت های مهمی که خوراک پلت دارد این است که، پرندگان به صورت سلیقه ای از این خوراک تغذیه نمی کنند چون اجزای جیره کاملا به هم چسبیده است و به صورت کامل، توسط طیور بلع می شود.زمانی که پرندگان از خوراک پلت شده تغذیه می کنند، ضریب تبدیل شدن آنها به منابع غذایی انرژی ساز، افزایش می یابد و پرندگان با کمبودهای غذایی مواجه نمی شوند.
تنها ضرری که متوجه چنین تغذیه ای است این است که، وقتی طیور از این خوراک ( پلت شده ) استفاده می کنند، بیشتر آب می خورند و در نتیجه فضولاتی که دفع می کنند، رقیق تر است که این خود منجر به افزایش رطوبت و بالا رفتن میزان آلودگی در کف بستر می شود و ممکن است عواقب جبران ناپذیری داشته باشد چون مقدمات دچار شدن گله به بیماری ها، مهیا می شود.
دان آماده مرغ
« دان آماده مرغ »

کرامبل

کرامبل در مقایسه با پلت و دان آردی، کیفیت متوسطی دارد. بسیاری از متخصصین تغذیه معتقدند که بهتر است،شروع تغذیه جوجه ها با کرامبل آغاز شود چون تمام منابع غذایی ارزشمند که موجب رشد آنها می شود، طبق فاکتورهای غذایی در این نوع جیره، نهفته  شده است.
در بازار اغذیه فروشی پرندگان دو نوع کرامبل وجود دارد:
کرامبل دانه ریز که برای تغذیه جوجه ها مناسب است و اندازه تقریبی آن 1.5 میلیمتر است.
کرامبل دانه درشت که برای تغذیه جوجه های بالغ مناسب است و اندازه تقریبی آن 4 میلمتر است.

مناسب ترین جیره برای تغذیه مرغ

در تمام مرغداری ها، بیشترین هزینه ای که پرورش دهندگان متحمل می شوند، شامل جیره نویسی غذای پرندگانی است که، پرورش می دهند. از این رو بهترین جیره ای که می توان برای تغذیه طیور استفاده کرد، جیره ای است که ، طبق فاکتورهای غذایی، استاندارد است  یعنی از مواد با کیفیت، قابل دسترس و موادی که قیمت مناسبی هم دارد، تولید شده باشد. تمام اقلامی که در تهیه جیره استفاده می شود باید طوری توازن و تعادل داشته باشند که مواد مغذی به اندازه کافی در جیره وجو داشته باشد در غیر این صورت ممکن است، پرندگان دچار کمبود و فقر غذایی شده و شرایط موجهی برای ادامه رشد نداشته باشند.
اگر می خواهید برای طیور جیره مناسبی بنویسید، به نکات زیر توجه کنید.
● نیاز های غذایی  پرنده های پرورشی خود را بشناسید.
● ازتوازن ونوع مواد مغذی موجود در مواد جیره اطلاع داشته باشید.
نیازهای غذایی پرندگان بسته به گونه (بوقلمون، مرغ، بلدرچین، کبک و …)، نژاد (گوشتی یا تخمگذار (سن، و شرایط محیطی و پرورشی با یکدیگر فرق دارد.
پیج اینستاگرام
گروه صنعتی اسکندری